‘Face-to-face of beeldbellen: ieder kan alleen voor zichzelf uitmaken wat wijs is’

‘Face-to-face of beeldbellen: ieder kan alleen voor zichzelf uitmaken wat wijs is’

30-04-2020 Print

Een interview met twee LVVP-leden over behandelen in coronatijdOp het LVVP-bureau ontvangen we verschillende vragen van leden over de keuze tussen face-to-face behandelen of (vormen van) online behandelen. LVVP-voorzitter Hans Kamsma gaf eerder al aan dat ieder een eigen afweging moet maken over de wijze waarop de zorg geleverd kan worden, uiteraard wel altijd binnen de richtlijn ggz en corona (zie kader). Zowel persoonlijke omstandigheden als praktijkomstandigheden verschillen en kunnen mede bepalend zijn voor de manier waarop de zorg geleverd kan worden zodanig dat het niet alleen veilig en verantwoord ís, maar ook zo vóélt. In dit interview komen twee leden aan het woord die hierin een verschillende afweging maken: Alexandra Sillen behandelt uitsluitend via beeldbellen en Adwin Konsten behandelt voornamelijk op basis van face-to-face gesprekken.

Richtlijn ggz en corona

Behandelen van ggz-problematiek bij volwassenen, kinderen en jongeren in coronatijd kan op verschillende manieren. In de derde versie van de richtlijn ggz en corona -die door het RIVM is geaccordeerd- wordt weer meer nadruk gelegd op face-to-face behandelen en hoe we ons moeten voorbereiden op een anderhalve metermaatschappij. Citaat uit de richtlijn: de behandelaar streeft samen met de patiënt en zijn naasten om te komen tot maatwerk in de best passende vorm. Dit betekent dat een behandeling face-to-face kan plaatsvinden, met inachtneming van de RIVM-richtlijnen en mits instellingen de veiligheid van medewerkers en patiënten voldoende kunnen waarborgen. Wanneer de fysieke kwetsbaarheid van de patiënt, mede-patiënten of de (persoonlijke situatie van de) zorgverlener zelf daartoe aanleiding geven, kan face-to-face behandeling vervangen worden door beeldbellen of een andere vorm van digitale behandeling.

LVVP-lid maakt filmpje over face-to-face behandelen in coronatijd

Hoe face-to-face behandelen in coronatijd eruit kan zien, laat LVVP-lid Franciene Ramakers van praktijk Quanta zien in dit filmpje (gemaakt door recklessmedia.nl)

 

Adwin Konsten is eerstelijns gezondheidszorgpsycholoog en werkt sinds 1987 in een vrijgevestigde duopraktijk die gevestigd is in een gezondheidscentrum in Utrecht.

Adwin Konsten: ‘Face-to-face behandelen in coronatijd is mogelijk. Het vraagt wel enige aanpassingen’

 

Hoe ervaar jij face-to-face behandelen in coronatijd?

‘Face-to-face behandelen in coronatijd is mogelijk. Het vraagt wel enige aanpassingen. De richtlijn die hierover samen met het RIVM is opgesteld is leidend. Zowel de patiënten als ik zelf houden voortdurend rekening met voldoende afstand houden. Dit gebeurt zowel bij het ophalen uit de wachtkamer als in de spreekkamer zelf. Dat betekent een afstand van minimaal twee meter bij gesprekken en voldoende afstand bij het ophalen en naar de spreekkamer toe wandelen. Daarnaast maak ik de deurklinken en dergelijke iedere dag meerdere keren schoon met chloordoekjes. Ook is er een actief afzuigsysteem in de spreekkamer dat tevens buitenlucht naar binnen laat komen. Dat geeft mij zelf een aanvaardbaar gevoel van – weliswaar relatieve – veiligheid. In mijn spreekkamer en praktijk heb ik qua opstelling gelukkig geen aanpassingen hoeven doen.’

Hoe ervaren je patiënten dit?

‘Patiënten zijn bij aankomst verbaasd dat de wachtkamer meestal helemaal leeg is. Omdat wij de wachtkamer delen met de huisartsenpraktijk die in hetzelfde gebouw gevestigd is, zitten er vaak meerdere mensen in de wachtruimte. Maar de huisartsenzorg verloopt de afgelopen weken bijna geheel telefonisch. Ik heb van tevoren gemaild met patiënten over de regels en de opties van elkaar spreken/zien en geef bijvoorbeeld aan dat patiënten niet naar de praktijk kunnen komen als ze grieperig zijn. Ook de optie om te beeldbellen is in die mail voorafgaand aan het gesprek voorgelegd. Op de voordeur van onze praktijk staan de regels van de omgang in coronatijd nog eens expliciet vermeld. Iedere patiënt gaat zorgvuldig met de huidige regels en omgangsvormen om, is mijn ervaring.’

Heb je ook patiënten die niet face-to-face behandeld willen worden, maar de voorkeur geven aan beeldbellen?

‘Ik bied patiënten van tevoren beide mogelijkheden aan. De patiënt kiest dan wat hij/zij prefereert. Als ik naar de afgelopen weken kijk, gaat ongeveer een op de zeven gesprekken via beeldbellen. De uitspraken van patiënten over de keuze voor beeldbellen zijn divers. Zo kan het zijn dat de patiënt na mijn mail aangeeft voorkeur te hebben voor beeldbellen. Soms geeft de patiënt aan verkouden te zijn, of anderszins kwetsbaar of ziek, of twijfels te hebben over de eigen klachten. Een andere reden is dat de patiënt aangeeft samen te leven met of om te gaan met kwetsbare naasten/anderen. Ook de reistijd in combinatie met thuiswerken kan (mede) een rol spelen.’

Welk systeem gebruik je en hoe ervaar je beeldbellen?

‘Ik gebruik zelf de optie van beeldbellen via Therapieland. Daar hadden we in onze praktijk al een contract mee en zij boden de optie van beeldbellen al snel aan.’

Heb je tips voor leden voor face-to-face behandelen in coronatijd?

‘Je persoonlijke gevoelens van wat je zelf als veilig ervaart bij het werken en functioneren staan voorop, denk ik. Uiteraard zoals gezegd altijd binnen de richtlijnen. Privé- en familieomstandigheden spelen daarbij ook een grote rol: denk aan kwetsbare of zieke mensen met wie je samenwoont, omgaat of waar je verantwoordelijk voor bent. Daarnaast zullen de werkruimtes per praktijk enorm verschillen, zowel qua grootte, ventilatie, toegang en wachtruimte. Iedere collega kan daarom alleen voor zichzelf uitmaken wat wijs beleid is: face-to-face behandelen of beeldbellen. Ik denk dat we in (en ook door) ons vak persoonlijk goede bagage aan boord hebben om tot een wijs besluit en veilig beleid te komen in de eigen praktijk. En dat betekent dat dit beleid per praktijkhouder zal verschillen.’

 

Alexandra Sillen is klinisch psycholoog. Ze werkt sinds 2007 vrijgevestigd en heeft sinds 2012 een groepspraktijk met twee collega’s in Nijmegen. Sinds de intelligente lockdown behandelt Alexandra via beeldbellen.

Alexandra Sillen: ‘Al mijn patiëntencontacten heb ik omgezet naar videobellen. Ik heb nog steeds het idee dat ik echt met psychotherapie bezig ben’

 

‘Toen de scholen gesloten werden en de maatregelen vanuit de overheid steeds strenger werden, heb ik zelf het initiatief genomen om mijn patiënten via beeldbellen te zien. Sinds ik terug was van mijn vakantie (skiën in Noord-Italië), begin maart, realiseerde ik me hoe kwetsbaar mijn praktijkvoering is in deze coronacrisis. Toen wij terugkwamen, was mijn dochter verkouden en mocht meteen niet naar school. Toen was ik ook bang om zelf verkouden te worden en mijn patiënten ineens niet meer te kunnen zien. Dat heeft mij ertoe gebracht om drie weken later ál mijn patiëntencontacten om te zetten naar videobellen. Dat vergroot de continuïteit, want ik had ook een aantal patiënten die op een gegeven moment zelf verkouden waren en niet naar de praktijk konden komen. Bovendien kan ik mijn patiënten in de kamer wel op anderhalve meter afstand zien, maar in de wachtkamer en bij het naar binnen en buiten gaan, kunnen problemen met de afstand optreden. Beeldbellen is voor ons daarom een manier om al onze patiënten (ik werk samen met twee collega’s) in de normale frequentie te kunnen zien. Bij face-to-face contacten zou de sessiefrequentie verlaagd moeten worden om patiënten te spreiden.’

Hoe ervaar je deze vorm van behandelen en wat krijg je terug van je patiënten?

‘Ik heb me er meteen op gestort en een aantal webinars over psychotherapie via beeldbellen gevolgd. Dat heeft mij geholpen om een andere mindset te krijgen: ik ga gewoon door met waar ik vóór het beeldbellen ook mee bezig was, zij het met wat aanpassingen omdat beeldbellen natuurlijk iets anders werkt. Ik ben verrast door wat er allemaal mogelijk is en heb ik nog steeds het idee dat ik echt met psychotherapie bezig ben.

De nadelen van beeldbellen hebben met name te maken met technische beperkingen. Als de internetverbinding niet goed is of het systeem is overbelast, dan hapert het beeldbellen of valt de verbinding weg. Dat is natuurlijk heel vervelend als je middenin een therapiesessie zit. Zeker voor technieken zoals bijvoorbeeld EMDR of imaginatieoefeningen werkt het niet als de verbinding wegvalt. In het begin maakten technische problemen een substantieel deel uit van mijn werkdagen. Nu gaat dat gelukkig beter.

Verder merk ik dat de hele dag beeldbellen behoorlijk vermoeiend is. Ik moet nu extra opletten dat ik tussen de sessies door opsta en even van het beeldscherm wegga.’

Welk systeem gebruik je?

‘Ik werk met WeSeeDo dat ik via mijn veilige mailprogramma (Cliëntenlogin) aangeschaft heb. Via mijn testprogramma Questmanager heb ik de mogelijkheid gekregen om gratis gebruik te maken van Clickdoc. Ik ben hier blij mee, want ik gebruik dit als back up als er technische problemen zijn met WeSeeDo.’

Zijn er patiënten die niet willen beeldbellen en zo ja, wat bied je ze?

‘Ik heb mijn patiënten niet de keuze gegeven tussen beeldbellen of face-to-face behandelen. Ik vind het voor de continuïteit van de behandelingen namelijk heel belangrijk dat al mijn patiënten de mogelijkheid hebben om te beeldbellen. Natuurlijk waren er ook patiënten die dat liever niet wilden. Maar vaak had dit te maken met thema’s die ook in de behandeling speelden (bijvoorbeeld thuis moeilijk voor jezelf kunnen opkomen waardoor je geen privacy creëert voor jezelf bij het beeldbellen, of simpelweg de angst om te bellen). Dit heeft nuttige therapiegesprekken opgeleverd en ook tot wat gedragsverandering geleid.

Maar nu is ook het moment gekomen om samen met mijn collega’s na te gaan denken over hoe wij op langere termijn patiënten weer face-to-face kunnen zien. Het is natuurlijk niet de bedoeling om bijvoorbeeld twee jaar lang alle patiënten alleen via beeldbellen te zien. Dat is een logistieke uitdaging, maar zeker is dat beeldbellen in ieder geval in combinatie met face-to-face contacten voor langere tijd een vast bestanddeel blijft van onze praktijkvoering.’

Heb je tips voor leden voor beeldbellen in coronatijd?

‘Ik heb het als heel nuttig ervaren om me bij te scholen op het vlak van psychotherapie via beeldbellen. Er worden veel webinars aangeboden via verschillende kanalen. Verder komt dit thema regelmatig in onze intervisie aan de orde. Je hebt je collega’s wat dat betreft extra hard nodig.

Ook is het heel belangrijk om de technische kant van het beeldbellen te optimaliseren. Wij hebben nu onze computers via een kabel aangesloten op het internet en niet meer via wifi, dat maakt de verbinding stabieler. Ik adviseer dit ook aan patiënten, als zij de mogelijkheid hebben. Wij hebben bij onze internetprovider ons abonnement uitgebreid om meer capaciteit te hebben als wij met z’n drieën tegelijk aan het beeldbellen zijn. Wij hebben uit coulance, omdat wij in de zorg werken, drie maanden gratis een uitgebreider pakket gekregen en we kunnen zelfs maandelijks opzeggen mocht het toch niet werken of niet meer nodig zijn. Het loont dus om in gesprek te gaan over de mogelijkheden.

Verder heb ik zelf een goede headset aangeschaft. Dat komt de geluidskwaliteit ten goede en mocht ik thuis moeten werken, dan is dat beter voor de privacy.’

Ook interessant

Actueel coronanieuws

Dagelijks voegen we nieuwe teksten toe aan het coronadossier op de website van de LVVP.

Lees meer

Vrije artsenkeuze opnieuw in gevaar

De voorgenomen wetswijziging over de vrije artsenkeuze staat begin juni al op de agenda van de Tweede Kamer.

Lees meer