Over de LVVP

Moet een zorgverzekeraar toestemming hebben voor inzage patiëntdossier?

Moet een zorgverzekeraar toestemming hebben voor inzage patiëntdossier?

04-02-2015 Print

In reactie op de recente NCRV-uitzending van de Monitor, stelt de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) dat verzekeraars die in het kader van controles inzage willen in de medische dossiers van patiënten, hiervoor toestemming zouden moeten vragen aan de patiënt. Wat is hierover wettelijk geregeld en wat is het standpunt van zorgverleners, belangenorganisaties en deskundigen? Wij vroegen de VvAA een en ander voor u uit te zoeken. De feiten en meningen op een rij.

Wettelijk kader

Op grond van artikel 7.3 e.v. van de Regeling zorgverzekering is er formeel geen toestemming van de patiënt nodig voor inzage in een dossier in het kader van een detailcontrole, een gevorderd stadium van materiële controle. Dit recht heeft de zorgverzekeraar overigens alleen als voldaan wordt aan de in de Regeling beschreven voorwaarden. Leden kunnen hierover meer lezen in de presentatie die de VvAA gaf over materiële controle op onze ledenvergadering van juni 2015; deze presentatie staat op Mijn LVVP. Het gaat hier om één van de uitzonderingen op het beroepsgeheim: een wettelijke verplichting tot verstrekking van gegevens. 

Punt van aandacht hierbij is wel dat het voor zorgverleners moeilijk is om te bepalen of aan de in de wet gestelde voorwaarden is voldaan. Het is dan ook aan te raden om dit door een jurist te laten toetsen, temeer omdat een zorgverlener het risico loopt zich schuldig te maken aan schending van het beroepsgeheim, waarop hij/zij tuchtrechtelijk kan worden aangesproken. Het gaat immers om een strafbaar feit.

 

Eigen professionele verantwoordelijkheid

Een aantal zorgverleners, met name huisartsen en ggz-professionals, vindt dat een patiënt altijd toestemming moet geven (of in de gelegenheid moet worden gesteld bezwaar te maken) voor het bieden van inzage aan zorgverzekeraars. Ook als aan de genoemde wettelijke voorwaarden hiervoor is voldaan. Aan deze zorgverleners kan het advies worden gegeven dat zij hun patiënten informeren over de (voorgenomen) inzage en – in geval van bezwaar hiertegen –  dezen een verklaring van bezwaar laten tekenen. Formeel is dit niet nodig, maar hiermee zorgen zij er wel voor dat het vertrouwen van hun patiënten in de bescherming van hun privacy niet wordt geschonden. Wat natuurlijk essentieel is voor de behandelrelatie.

 

Toestemming van patiënt voldoende?

Het komt ook voor dat de zorgverzekeraar een toestemmingsverklaring van een patiënt overlegt (zie genoemde VvAA-presentatie). Mag een zorgverlener enkel op basis hiervan inzage geven in het dossier? Dus ook als niet aan de wettelijke voorwaarden hiervoor wordt voldaan, zoals beschreven in artikel 7.3 e.v. van de Regeling zorgverzekering? In beginsel wel: toestemming van een patiënt ontslaat een zorgverlener van zijn geheimhoudingsplicht. Maar dan moet het wel gaan om zogenoemde gerichte toestemming: weet de patiënt om welke gegevens het gaat, wat het doel is van de inzage en kan hij de gevolgen van deze inzage overzien? Het is aan de zorgverlener om na te gaan of er sprake is van gerichte toestemming. Door dit te doen trekt hij een verantwoordelijkheid naar zich toe, waarvoor hij tuchtrechtelijk aansprakelijk kan worden gehouden. Ons advies is dan ook in dit geval toch van de zorgverzekeraar te verlangen dat hij aan de wettelijke vereisten voor inzage in het kader van een detailcontrole voldoet.

 

Standpunt van de LHV en anderen

Er wordt een principiële discussie gevoerd over de vraag of de wettelijke regeling voldoende is om het beroepsgeheim te doorbreken. Het laatste woord is hier nog niet over gezegd. In het licht van de hoge eisen die in de tuchtrechtspraak worden gesteld aan de doorbreking van het beroepsgeheim, is dit een voorstelbaar standpunt.

Zolang de wet niet is gewijzigd of een rechter de wettelijke regeling anders interpreteert, mag er van worden uitgegaan dat de zorgverlener zijn beroepsgeheim op grond hiervan mag doorbreken. Wel moet de zorgverlener zich altijd realiseren dat de patiënt – zeker indien de zorgverlener het dossier zonder medeweten van de patiënt aan de zorgverzekeraar overlegt – een tuchtklacht kan indienen. Hoewel de zorgverlener in dat geval kan aantonen dat hij zijn beroepsgeheim schond op basis van een wettelijke uitzondering, dient hij niettemin tuchtrechtelijk verantwoording af te leggen en ontstaat doorgaans een breuk in de vertrouwensrelatie tussen zorgverlener en patiënt.

 

Vooraf informeren?

Zeker nu het door uitzendingen als de Monitor onder patiënten bekend wordt dat zorgverzekeraars inzage hebben in dossiers, is het in ieder geval verstandig dat een zorgverlener zijn patiënten informeert over inzage in dossiers als een zorgverzekeraar deze aankondigt. Het kan zijn dat zorgverzekeraars binnenkort zelf patiënten gaan informeren, gezien de uitspraak van Rouvoet in de Monitor. Ook de NCPF bepleit dit.

Ook interessant

Aanpassing artikel 13 opnieuw ter discussie

Nu de senaat in december tegen aanpassing van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet heeft gestemd, komt het kabinet met een nieuw ...

Lees meer

LPGGz organiseert symposium Zelfmanagement en passende zorg

Bent u opzoek naar inspiratie en wilt u meedenken over passende zorg en zelfmanagement in de ggz? Kom dan op 27 ...

Lees meer